Joodse buurt Amsterdam

Tussen 1937 en 1939 maakt Max Peereboom verschillende opnamen in de Jodenbuurt in Amsterdam. Zijn broer Simon Peereboom, de enige Holocaust-overlevende van de familie, bezoekt en filmt dezelfde locaties in de jaren 50. Beide opnamen verwerkt hij in 1957 in een documentaire om de veranderingen in de buurt te laten zien. De film bevat ook fragmenten uit een Duits oorlogsjournaal.

De Jodenhoek, zoals de buurt genoemd werd, lag tussen het Centraal Station, de Kloveniersburgwal, het Waterlooplein, de Valkenburgerstraat en de Prins Hendrikkade. In het begin van de oorlog wonen er meer dan 25.000 Joden. Hart van de buurt is nog altijd de Waterloopleinmarkt, toen met excentrieke verkopers en performers. Anno 1957 oogt de wijk druk met veel verkeer en vervallen panden.

Familie- en vakantiefilms

Max Peereboom is enthousiast amateurfilmer. Zijn films bestaan uit een aaneenschakeling van korte fragmenten. Zo zijn er de vele uitstapjes die hij maakt met zijn ouders, broer Simon, en later natuurlijk zijn vrouw. De familiefilms tonen een hecht gezin met plezier in het leven, dat zie je bij de sneeuwballengevechten op straat en het dagje aan het strand.

Uit de films blijkt verder dat Peereboom warme belangstelling had voor de sport. Hij is aanwezig bij en filmt een voetbalwedstrijd in het Olympisch Stadion. Hij registreert massale gymnastische oefeningen, atletiekwedstrijden en -trainingen en verschillende wandelevenementen.

Ook hanteert hij de camera bij feestelijke gebeurtenissen als de opening van de pier in Vlissingen en de historische optocht ter gelegenheid van het regeringsjubileum van koningin Wilhelmina. Mooi zijn de opnamen van de kermis in Vlissingen. Peereboom geeft een gedetailleerd beeld van de verschillende kermisattracties uit de jaren 30. Eveneens opvallend, de vakantiefilm van Parijs toont exact dezelfde hoogtepunten als tegenwoordig.

Wat niet blijkt uit zijn films is het dreigend onheil. Nog in 1937 opent het echtpaar Bouman-Noach een nieuwe stoffenzaak en in 1938 wordt een huis gebouwd aan de Singel 178.

De laatste opnamen komen uit 1942 als het gezin uit Vlissingen is teruggekeerd naar Amsterdam. Max Peereboom, in 1938 getrouwd met Anna (Ans) Prins, heeft dan twee kleine kinderen.

Documentaires

Max Peereboom is actief in het Rode Kruis in Vlissingen gedurende de jaren 30. Daar komt eind 1939 verandering in. Peereboom wordt in het fascistische blad ‘De Misthoorn’ met name genoemd als 'een joodse terrorist in Vlissingen'. Een tijd later bedankt het Rode Kruis Peereboom voor 10 jaar bewezen diensten; hij krijgt een oorkonde en een medaille. Ook de Duitse bezetter roert zich (de oorlog is dan al uitgebroken): als jood mag hij geen lid meer zijn van het Rode Kruis.

Een documentairefilm over verschillende gebeurtenissen in het Koninklijk Huis. Zo filmt Peereboom op 11 juli 1934 de witte lijkkoets, met de kist van de gestorven prins Hendrik. De film sluit opmerkelijk af met de feestelijke ontvangst van marathonzwemmers op het strand van Vlissingen.

In 1938 viert koningin Wilhelmina haar 40-jarig regeringsjubileum. 's Avonds is het stadscentrum van Amsterdam feestelijk verlicht. Een jaar eerder staat Peereboom in Den Haag langs de kant van de weg, wanneer de huwelijksstoet van prinses Juliana en prins Bernhard voorbijkomt (7 januari 1937). In 1939 filmt Peereboom de aankomst van het koninklijke jacht 'Piet Hein'.

Meer over Max Peereboom

Op 2 november 1984 eert het Stedelijk Museum in Vlissingen Max Peereboom met de tentoonstelling 'Vlissingen, tijdens en kort na de Tweede Wereldoorlog'. Peereboom staat op de expositie symbool voor de Vlissingse Joden die in de oorlog zijn gedeporteerd. Een ander artikel ter gelegenheid van de tentoonstelling vindt u hier.