J.W.L. Adolfs

De Enschedese zakenman Johan Adolfs en de Nederlandse Federatie van Harmonie en Fanfare Gezelschappen starten een filmproject om tussen 1948 en 1970 bijna 1.500 Nederlandse dorpen te filmen. Voor elk dorp wordt slechts een opnamedag uitgetrokken. Die dag verloopt volgens een vast stramien: eerst een rondgang langs de dagelijkse bezigheden in het dorp en dan een optocht van de plaatselijke verenigingen. Inwoners van het dorp staan bij hun huis of tuin, in hun winkel of bedrijf. Schoolkinderen lopen in een lange rij voor zijn camera langs. Succes verzekerd: alle dorpelingen zien zichzelf terug op film. 

Hier de dorpsfilm van Eelde/|Paterswolde, Koningslust en Zevenhuizen.

Alle films van J.W.L. Adolfs op het platform vindt u hier.

Adolfs is een buitenstaander en filmt alles op een dag. Wat als de filmmaker het dorp en zijn bewoners kent en niet beperkt wordt door een tijdslimiet. Maakt hij andere keuzes en resulteert dit in een ander type film?

Groningen: Hoogkerk, Onnen, Sebaldeburen, Beerta en Eenrum

P. Mulder filmt Hoogkerk in 1936-1938, zoals Adolfs dat jaren later ook zou doen, met veel inwoners, veelal close up, en oog voor detail. De melkboer schenkt uit in een pannetje, arbeiders verlaten de fabriek, schoolkinderen lopen op klompen. Op straat rijden auto’s, bussen en andere vervoermiddelen. Een lange panorama opname toont de huizen langs het kanaal.

'Dit is Onnen' (1972-73) van Ton Smid gaat merendeels over de verandering van het boerenbedrijf: de traditionele versus de moderne boer. Maar Smid filmt ook de verkiezingen, het schaatsen, een zwerfvuilactie door kinderen, de geboorte van dieren en spelletjes op Paasmaandag en Koninginnedag.

Tiemen Pama legt zijn woonplaats Sebaldeburen rond 1980 vast in een film met geluid. Hij interviewt dorpsbewoners en voegt een commentaarstem toe. Algemene beelden zoals schoolkinderen en de rijdende winkel, worden afgewisseld met bijvoorbeeld de afbraak van een woning, het nieuwe buurtcentrum en een sjoelwedstrijd. We zien ook inwoners in hun woonkamers bij de radio want hun dorp is in de uitzending.

Filmgroep Beerta maakt de film ‘Beerta door de jaargetijden heen’ (1982). De groep schetst een vrij afstandelijk portret van hun woonplaats. Ze tonen straten zonder veel verkeer, de natuur, enkele gebouwen, kleine details langs de weg en soms een inwoner van Beerta. Aan het slot zien we de reeën bij het vallen van de avond.

Waar Adolfs het dorpsleven op een willekeurige dag weergeeft, zo registreert P. Jansen de hoogtijdagen van Eenrum in 1985, zoals een simultaandammen toernooi met Jannes van der Wal, schaatsenrijden, een bazar en meer.

Meer Groninger dorpsfilms vindt u bij GAVA

Drente: Havelte

B. Witteman en Dirk Groenewegen krijgen de opdracht om een vervolg te maken op de dorpsfilms van Havelte door Adolfs uit 1961 en 1969. Sfeerimpressies van straten, bewoners en gebouwen in Havelte gaan over in opnamen van het verenigingsleven, zoals verschillende koren, volksdansen, klobbejagen en de Plattelandsvrouwen. Er is aandacht voor de molen, de bibliotheek en de pas opgeleverde woonwijk De Meerkamp, maar ook voor de krotopruiming. Verschillende mensen worden geïnterviewd. Vermaak is er in Havelte in de vorm van het zwembad en het volksfeest in 1983.

Meer dorpsfilms in Drente vindt u in het Drents Archief

Friesland: Elahuizen en Stiens

De dorpsfilm Elahuizen (1970) van Bote Westra is deels zwart/wit en deels in kleur. Westra, zelf afkomstig uit Elahuizen, filmt zijn dorpsgenoten op straat of tijdens hun werkzaamheden en hij filmt in verschillende seizoenen. Hij staat lang stil bij de werkzaamheden van de boer op het land. Mooi tijdsbeeld ook door de auto’s die er rijden.

Dorpsfilm van mevr. F. Weijer. Algemene shots van het dorp met zijn kerk. Uitgebreid aandacht voor de verhuizing van de bejaarden naar een nieuw tehuis en van het schaatsen, het gekostumeerd voetbal, de sneeuw en een dagje uit met de vereniging Handel en Ambacht Stiens.

Meer dorpsfilms uit Friesland vind u in het Fries Film Archief