Afbraak van markante gebouwen

Stomme zwart-witfilm van Dick Laan uit 1937 over het begin van de sloop van het 17e-eeuwse Pesthuis, of Buitengasthuis in Amsterdam. Geen inzet van sloopkogels of rupsgraafmachines, maar werklieden gooien kalmpjes aan de dakpannen één voor één door een sleuf naar beneden. Op het vrijgekomen perceel achter de Tweede Constantijn Huygensstraat breidt het Wilhelminagasthuis verder uit.

Fragment uit een stomme film van Koos Kleton over de sloop van het Palace Hotel in Noordwijk aan Zee, juli 1981. Het fameuze hotel brandde af op 10 december 1979 en was jarenlang een lelijke ruïne aan de boulevard. Onder grote publieke belangstelling van het zomers geklede publiek gaat de sloopkogel door het eens zo luxueuze hotel.

Koos Kleton filmt begin jaren 80 de sloop van verschillende gebouwen, waaronder dat van drukkerij Dorsman in Noordwijk-Binnen, waar hij jarenlang werkzaam was. Hele kavels gaan op de schop.

Het monumentale Huis Peels in Maastricht, gesitueerd aan de hoek Vrijthof/Grote Staat, dondert tijdens restauratiewerkzaamheden in 1969 onverwachts in elkaar (vanaf tijdcode 1'54"). Rond het gebouw waren reeds steigers opgetrokken. Een aannemer en enkele arbeiders waren bezig met een inspectie in het pand, toen zij plotseling gekraak hoorden. Gelukkig vielen er geen slachtoffers.

SLOOP PALACE (fragment)

Bekijk de complete film

SLOOP DORSMAN (fragment)

Bekijk de complete film

Cramignon in Eijsden 1969 4. Naar Charle ville 5. Heiligdomsvaart ’69 (met stadsreuzen) 6. Dertig jaar getrouwd 5 sept 1969 (fragment)

Bekijk de complete film

Van sloop naar nieuwbouw

Delfzijl en omgeving, eind jaren 50. In Farmsum wordt de commandobunker van de Duitse Marine gesloopt. Beelden van diverse kanaal- en sluiswerken en de bouw van bruggen in Delfzijl. Koningin Juliana verricht in juni 1958 de symbolische opening van de nieuwe sodafabriek in Delfzijl door twee slagbomen te openen, waarna een met bloemen versierde trein het fabrieksterrein oprijdt. Ook bekijkt zij de nieuwe sluizen.

Koningin Juliana legde op Opbouwdag 19 mei 1952 de eerste steen van wat de reconstructie van de verwoeste Sint-Laurenskerk zal worden. Jaren gaan voorbij en in de jaren 60 is men nog aan het bouwen en herstellen. Na de reconstructie wordt het monumentale gebouw een open kerk die tegenwoordig wordt gebruikt voor concerten, lezingen, exposities, feestjes en beurzen. Ondanks de matige kwaliteit een boeiende film die iets prijsgeeft van de Rotterdamse geschiedenis.

A.G. Buining, amateurfilmer en naamgever van zijn eigen modezaak, legt de grondige verbouwing vast van zijn winkel in Meppel. Het oude pand wordt afgebroken en op het kavel verschijnt een hypermoderne modezaak. Tijdens de opening tekenen talloze genodigden, allen keurig gekleed, het gastenboek.

Jacob Roorda legt begin jaren 90 het beschaafde sloopfeest vast, dat het einde markeert van de 110-jarige Harmonie in Leeuwarden. Een hoofdrol is weggelegd voor de Friese bard Rients Gratama, die de avond tot een hilarisch hoogtepunt brengt met grollen en gezang. Roorda filmt vervolgens de sloop van het theater en de gestage opbouw van de Nieuwe Harmonie, een schepping van Frits van Dongen.

Nieuwe gebouwen

Kleurenfilm uit 1962 over de nieuwbouw van Sanatorium Beatrixoord in Haren, ontworpen door architect G.A. Heldoorn. Alle bouwwerkzaamheden komen uitgebreid in beeld, zoals het storten van beton en het metselen van muren. Enkele fraaie shots van het nieuwe verblijf completeren de film.

Nieuwbouw van een winkel met daarboven gelegen appartementen, aan de Vlietlaan in Rotterdam. De filmer legt het complexe bouwproces vast, in een film van bijna 2 uur!

Hoewel deze film uit 1958 helaas een matige kwaliteit toont, is goed te zien hoe laag voor laag de imposante schacht verrijst van de 100 meter hoge Euromast van architect Huig Maaskant. Het markant gevormde restaurant annex uitkijkpunt wordt stapje voor stapje omhoog getakeld. In 1960 opent prinses Beatrix de Euromast als blikvanger van de allereerste Floriade.

De bouw van nieuwe woonwijken

Documentaire van Ed Millecam uit 1981, begeleid door muziek en met gesproken commentaar, over de aanleg van de wijk Boomgaardshoek in Rotterdam. De film toont de veranderingen van het landelijke dorpje Poortugaal in een stedelijke woonwijk. Millecam is inwoner van Poortugal.

Makelaar-taxateur én amateurfilmer Piet Schendstok laat op een onbebouwd kavel in de Indische buurt in Amsterdam begin jaren 30 een modern woningcomplex optrekken. Hij filmt zelf de hele bouw, van het heien van de eerste paal en het metselen van de eerste twee stenen door zijn dochtertje, tot aan de oplevering van het nieuwe wooncomplex.

Verslag van de bouwwerkzaamheden aan een woningcomplex aan de Walstraat in Groningen, uitgevoerd door de aannemers Brons en Doornkamp in de jaren 30. De bouw wordt gefilmd door de heer Brons zelf.

Aannemer Brons filmt ook de totstandkoming van andere woningcomplexen aan de Walstraat, en Oostersingel. Opmerkelijk is het woningcomplex in aanbouw aan de Turfsingel, ontworpen door de Groninger architect Siebe Jan Bouma. Het is gebouwd in de trant van de architectuurstroming Delftse School. In de rechter zijgevel zijn 17e-eeuwse natuurstenen ornamenten verwerkt.